Ψυχική υγεία και παιδιά online: Τι προτείνει η ΕΕ και τι δεν έχει ακόμη γίνει νόμος

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επέλεξε την Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας, στις 10 Οκτωβρίου 2026, για να επαναφέρει στο προσκήνιο δύο παράλληλα ζητήματα: την ανάγκη συζήτησης χωρίς στιγματισμό και τις πιέσεις που μπορεί να ασκεί το ψηφιακό περιβάλλον, ιδιαίτερα στα παιδιά.

Η ανακοίνωση συνδέει την ψυχική υγεία με τις σχέσεις, το σχολείο, την εργασία και την κοινωνική ζωή. Αναφέρει επίσης στοιχεία έρευνας του 2023, σύμφωνα με τα οποία σχεδόν οι μισοί Ευρωπαίοι δήλωσαν ότι είχαν βιώσει κάποιο συναισθηματικό ή ψυχολογικό πρόβλημα, όπως άγχος ή καταθλιπτική διάθεση. Το ποσοστό αφορά αυτοαναφερόμενη εμπειρία και δεν ισοδυναμεί με κλινική διάγνωση.

Το ψηφιακό περιβάλλον στο επίκεντρο

Η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι ψηφιακές πλατφόρμες χρησιμοποιούν μηχανισμούς που ενθαρρύνουν τη συνεχή παραμονή του χρήστη. Η ανησυχία αφορά μεταξύ άλλων τον υπερβολικό χρόνο οθόνης, τον διαδικτυακό εκφοβισμό, την κυβερνοβία και την έκθεση σε παράνομο ή επιβλαβές περιεχόμενο.

Η διατύπωση αυτή δεν σημαίνει ότι κάθε χρήση κοινωνικών δικτύων προκαλεί πρόβλημα ψυχικής υγείας. Η σχέση εξαρτάται από την ηλικία, τη διάρκεια και το είδος της χρήσης, το περιεχόμενο, το οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον και την προϋπάρχουσα κατάσταση του παιδιού. Η επίσημη ανακοίνωση περιγράφει πολιτικές ανησυχίες και κατευθύνσεις, όχι εξατομικευμένη ιατρική αξιολόγηση.

Τι προτείνει το EU KIDS Act

Σύμφωνα με την Επιτροπή, τον Σεπτέμβριο προτάθηκε το EU KIDS Act, έπειτα από συστάσεις ειδικής ομάδας για την ασφάλεια των παιδιών στο διαδίκτυο. Η πρόταση επιδιώκει να εμποδίζει την πρόσβαση παιδιών κάτω των 13 ετών στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης και να καθιερώσει ενιαίο κατώτατο όριο ηλικίας για τη δημιουργία λογαριασμού από ανηλίκους.

Το κρίσιμο θεσμικό όριο είναι σαφές: πρόκειται για πρόταση. Δεν αποτελεί από μόνη της ήδη εφαρμοζόμενο ενιαίο κανόνα σε όλα τα κράτη μέλη. Η τελική μορφή, οι τεχνικοί μηχανισμοί επαλήθευσης ηλικίας, οι εξαιρέσεις και ο χρόνος εφαρμογής εξαρτώνται από τη νομοθετική διαδικασία και τα κείμενα που τελικά θα εγκριθούν.

Ποιο είναι το υφιστάμενο ευρωπαϊκό πλαίσιο

Η Επιτροπή αναφέρει ότι ευρωπαϊκοί κανόνες και πρωτοβουλίες αντιμετωπίζουν ήδη τον εθιστικό σχεδιασμό, την υπερβολική έκθεση, το παράνομο περιεχόμενο, τον κυβερνοεκφοβισμό και την κυβερνοβία. Οι παρεμβάσεις αυτές εντάσσονται σε ευρύτερο πλαίσιο ψηφιακής ασφάλειας και λογοδοσίας των πλατφορμών.

Παράλληλα, από το 2023 εφαρμόζεται η ευρωπαϊκή ολοκληρωμένη προσέγγιση για την ψυχική υγεία. Η κατεύθυνση δεν περιορίζεται στη θεραπεία, αλλά περιλαμβάνει την πρόληψη και παράγοντες που μπορούν να επιβαρύνουν την ψυχική υγεία: κοινωνικές και περιβαλλοντικές συνθήκες, συμπεριφορικούς κινδύνους και εμπορικές πρακτικές.

Τι σημαίνει πρακτικά για οικογένειες και σχολεία

Η νομοθετική συζήτηση δεν αντικαθιστά την καθημερινή διαχείριση. Οι οικογένειες χρειάζονται σαφείς κανόνες για τον χρόνο χρήσης, ενημέρωση για τις ρυθμίσεις ασφάλειας, επικοινωνία χωρίς τιμωρητικό τόνο και έγκαιρη αναγνώριση αλλαγών στη συμπεριφορά. Τα σχολεία χρειάζονται διαδικασίες αναφοράς για περιστατικά εκφοβισμού και ουσιαστική εκπαίδευση στην ψηφιακή ασφάλεια.

Όταν εμφανίζονται επίμονα συμπτώματα, έντονη απομόνωση, μεταβολές στον ύπνο ή στη λειτουργικότητα, η γενική ενημέρωση δεν αρκεί. Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται από κατάλληλο επαγγελματία υγείας.

Τεκμηρίωση και όρια

Το παρόν άρθρο βασίζεται στην επίσημη ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 10ης Οκτωβρίου 2026 και στην επίσημη παραπομπή της Επιτροπής προς την πρόταση EU KIDS Act. Οι αναφορές σε προτεινόμενα μέτρα αποδίδονται ως προτάσεις και όχι ως ισχύουσα νομοθεσία. Το στατιστικό στοιχείο για τους Ευρωπαίους αφορά αυτοαναφερόμενα συναισθηματικά ή ψυχολογικά προβλήματα σε έρευνα του 2023 και όχι ποσοστό διαγνωσμένων διαταραχών.