Διαφάνεια αμοιβών: τι πληροφορίες προβλέπουν οι νέοι κανόνες της ΕΕ
Τι αλλάζει πριν από την πρόσληψη, ποια στοιχεία μπορούν να ζητούν οι εργαζόμενοι και ποιες υποχρεώσεις προβλέπονται για μεγαλύτερους εργοδότες.
Οι κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη διαφάνεια των αμοιβών στοχεύουν να κάνουν πιο ελέγξιμη την αρχή της ίσης αμοιβής για ίση εργασία ή εργασία ίσης αξίας. Η οδηγία 2023/970 υιοθετήθηκε το 2023 και η προθεσμία ενσωμάτωσής της στα εθνικά δίκαια ήταν η 7η Ιουνίου 2026. Η πρακτική εφαρμογή εξαρτάται από τη νομοθεσία και τις διαδικασίες κάθε κράτους μέλους.
Πληροφόρηση πριν από την πρόσληψη
Ο υποψήφιος πρέπει να μπορεί να γνωρίζει την αρχική αμοιβή ή το σχετικό εύρος πριν από την πρόσληψη, ώστε η διαπραγμάτευση να γίνεται με περισσότερα δεδομένα. Οι εργοδότες δεν θα πρέπει να ζητούν ιστορικό αμοιβών, επειδή μια παλαιότερη μισθολογική ανισότητα μπορεί να μεταφερθεί στη νέα θέση.
Δικαίωμα ενημέρωσης κατά την εργασία
Οι εργαζόμενοι αποκτούν δικαίωμα να ζητούν γραπτές πληροφορίες για το δικό τους επίπεδο αμοιβής και για τα μέσα επίπεδα αμοιβών, κατανεμημένα ανά φύλο, για κατηγορίες εργαζομένων που εκτελούν ίδια εργασία ή εργασία ίσης αξίας. Τα κριτήρια με τα οποία καθορίζονται αμοιβές και εξέλιξη πρέπει να είναι αντικειμενικά και ουδέτερα ως προς το φύλο.
Η σύγκριση δεν περιορίζεται στον τίτλο μιας θέσης. Η έννοια της «εργασίας ίσης αξίας» εξετάζει παράγοντες όπως δεξιότητες, προσπάθεια, ευθύνη και συνθήκες εργασίας. Αυτό είναι κρίσιμο όταν διαφορετικές ειδικότητες έχουν διαφορετικούς τίτλους αλλά συγκρίσιμη αξία.
Υποχρεώσεις αναφοράς για μεγαλύτερους εργοδότες
Η οδηγία προβλέπει σταδιακές υποχρεώσεις αναφοράς για εργοδότες με τουλάχιστον 100 εργαζομένους. Η συχνότητα και η έναρξη διαφέρουν ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης. Όταν τα στοιχεία δείχνουν μη αιτιολογημένη μισθολογική διαφορά τουλάχιστον 5% σε κατηγορία εργαζομένων και αυτή δεν διορθώνεται έγκαιρα, μπορεί να απαιτηθεί κοινή αξιολόγηση αμοιβών με εκπροσώπους των εργαζομένων.
Πρόσβαση σε ένδικη προστασία
Οι κανόνες ενισχύουν τη δυνατότητα αποζημίωσης σε περιπτώσεις διάκρισης και μεταφέρουν στον εργοδότη το βάρος να αποδείξει ότι δεν υπήρξε παραβίαση όταν δεν έχει εκπληρώσει τις υποχρεώσεις διαφάνειας. Τα κράτη μέλη οφείλουν επίσης να προβλέπουν αποτελεσματικές κυρώσεις.
Τι να κρατήσει εργαζόμενος ή υποψήφιος
- Ζήτησε το εύρος αμοιβής πριν συμφωνήσεις σε θέση.
- Κράτησε γραπτά τα καθήκοντα και τα κριτήρια αξιολόγησης.
- Ζήτησε τις πληροφορίες που προβλέπει η εθνική νομοθεσία για συγκρίσιμες κατηγορίες εργασίας.
- Αν εντοπίζεις ανεξήγητη διαφορά, αναζήτησε καθοδήγηση από αρμόδιο φορέα ισότητας, εκπρόσωπο εργαζομένων ή νομικό σύμβουλο.
Η οδηγία θέτει το ευρωπαϊκό πλαίσιο, αλλά τα ακριβή δικαιώματα, οι προθεσμίες και οι αρμόδιες αρχές στην Ελλάδα καθορίζονται από την εθνική εφαρμογή. Το άρθρο είναι ενημερωτικό και δεν αποτελεί νομική συμβουλή.
