Περιβάλλον11/11/2026

Απόβλητα στην ΕΕ: 4,9 τόνοι ανά κάτοικο και το χάσμα ανάμεσα σε ανακύκλωση και ταφή

Η Eurostat καταγράφει 2,196 δισ. τόνους αποβλήτων το 2024. Η ανακύκλωση αντιστοιχεί στο 42,0% της επεξεργασίας, ενώ σχεδόν τρεις στους δέκα τόνους οδηγούνται σε ταφή.

Από Truth.gr· 4 αναγνώσεις
Απόβλητα στην ΕΕ: 4,9 τόνοι ανά κάτοικο και το χάσμα ανάμεσα σε ανακύκλωση και ταφή

Η Ευρωπαϊκή Ένωση παρήγαγε 2,196 δισεκατομμύρια τόνους αποβλήτων το 2024, σύμφωνα με τα τελευταία συγκεντρωτικά στοιχεία της Eurostat. Ο όγκος αντιστοιχεί σε 4.872 κιλά ανά κάτοικο, αλλά το μέγεθος αυτό περιλαμβάνει μεγάλες ποσότητες ορυκτών αποβλήτων από κατασκευές και εξορύξεις.

Όταν αφαιρεθούν τα κύρια ορυκτά απόβλητα, ο δείκτης περιορίζεται περίπου στους 1,7 τόνους ανά κάτοικο. Η διάκριση είναι σημαντική: χωρίς αυτήν, η εικόνα της καθημερινής κατανάλωσης και των αστικών απορριμμάτων συγχέεται με βαριά υλικά από μεγάλα έργα και βιομηχανικές δραστηριότητες.

Ποιοι κλάδοι παράγουν τα περισσότερα απόβλητα

Οι κατασκευές αντιστοιχούν στο 38,2% της συνολικής παραγωγής αποβλήτων στην ΕΕ. Ακολουθούν οι εξορυκτικές δραστηριότητες με 23,9%, οι υπηρεσίες αποβλήτων και ύδατος με 10,8% και η μεταποίηση με 9,9%. Τα νοικοκυριά αντιπροσωπεύουν το 8,9% του συνόλου.

Τα ποσοστά δεν σημαίνουν ότι ένας κλάδος είναι κατ’ ανάγκη πιο ρυπογόνος από έναν άλλο. Η περιβαλλοντική επίπτωση εξαρτάται επίσης από τη σύσταση, την επικινδυνότητα, τη δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης και τον τρόπο επεξεργασίας. Ένας τόνος αδρανούς υλικού δεν έχει το ίδιο προφίλ κινδύνου με έναν τόνο επικίνδυνων χημικών αποβλήτων.

Ανακύκλωση 42,0%, ταφή 29,9%

Από τα απόβλητα που υποβλήθηκαν σε επεξεργασία το 2024, το 42,0% ανακυκλώθηκε. Η ταφή αντιστοιχούσε στο 29,9%. Το υπόλοιπο κατευθύνθηκε σε άλλες μορφές ανάκτησης ή διάθεσης, όπως επίχωση, ενεργειακή αξιοποίηση και αποτέφρωση.

Η σύγκριση ανακύκλωσης και ταφής αποτυπώνει ένα διπλό ευρωπαϊκό πρόβλημα. Από τη μία πλευρά, η ανακύκλωση αποτελεί τη μεγαλύτερη μεμονωμένη μέθοδο επεξεργασίας. Από την άλλη, σχεδόν τρεις στους δέκα τόνους εξακολουθούν να θάβονται, επιλογή που δεσμεύει γη και μπορεί να προκαλέσει εκπομπές ή διαρροές όταν η διαχείριση είναι ανεπαρκής.

Γιατί το βάρος δεν λέει όλη την ιστορία

Οι στατιστικές αποβλήτων μετρούν μάζα, όχι την αξία των υλικών που χάνονται ούτε ολόκληρο το περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Υλικά μικρού βάρους, όπως ορισμένα ηλεκτρονικά εξαρτήματα, μπορεί να περιέχουν κρίσιμες πρώτες ύλες. Αντίθετα, τα βαριά αδρανή υλικά των κατασκευών μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να ανακτηθούν και να χρησιμοποιηθούν ξανά.

Για τον λόγο αυτό, η πρόοδος δεν πρέπει να αξιολογείται μόνο από το συνολικό βάρος. Χρειάζονται χωριστοί δείκτες για πρόληψη, επαναχρησιμοποίηση, ποιότητα ανακυκλωμένων υλικών, επικίνδυνα απόβλητα και απώλειες κρίσιμων πρώτων υλών.

Η πρόληψη προηγείται της ανακύκλωσης

Η ευρωπαϊκή ιεράρχηση αποβλήτων τοποθετεί την πρόληψη πάνω από την επαναχρησιμοποίηση και την ανακύκλωση. Αυτό σημαίνει ότι ο βασικός στόχος δεν είναι απλώς να αυξηθούν οι μπλε κάδοι ή οι μονάδες διαλογής, αλλά να σχεδιάζονται προϊόντα και κτίρια με μεγαλύτερη διάρκεια ζωής, δυνατότητα επισκευής και λιγότερη σπατάλη υλικών.

Στις κατασκευές, για παράδειγμα, η επιλεκτική κατεδάφιση και η καταγραφή υλικών μπορούν να διευκολύνουν την ανάκτηση. Στη μεταποίηση, η επαναχρησιμοποίηση υποπροϊόντων μειώνει την ανάγκη για παρθένες πρώτες ύλες. Στα νοικοκυριά, η χωριστή συλλογή λειτουργεί μόνο όταν συνοδεύεται από αξιόπιστη επεξεργασία και αγορά για τα ανακυκλωμένα υλικά.

Τι χρειάζεται για ουσιαστική σύγκριση

Τα συγκεντρωτικά στοιχεία της ΕΕ είναι χρήσιμα για την κλίμακα του προβλήματος, αλλά δεν αρκούν για να κατατάξουν με απλό τρόπο τις χώρες. Οι οικονομίες έχουν διαφορετική βιομηχανική δομή, γεωλογία, κατασκευαστική δραστηριότητα και συστήματα καταγραφής.

Μια δίκαιη αξιολόγηση χρειάζεται να συγκρίνει ομοειδή ρεύματα αποβλήτων, να εξετάζει τις αλλαγές στον χρόνο και να ελέγχει την ποιότητα της ανακύκλωσης. Η αύξηση ενός ποσοστού δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη κυκλικής οικονομίας, αν τα υλικά υποβαθμίζονται ή εξάγονται χωρίς επαρκή ιχνηλασιμότητα.

Πηγή δεδομένων: Eurostat, Waste statistics, στοιχεία αναφοράς 2024.

ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΕΡΕΥΝΕΣ