Υδρογόνο και νερό: Χαμηλός ευρωπαϊκός κίνδυνος, αλλά πίεση στον Νότο
Μελέτη του JRC εκτιμά ότι οι περισσότερες μονάδες θα λειτουργήσουν σε λεκάνες χαμηλής ή μέτριας πίεσης, με αυξημένο τοπικό κίνδυνο στη Νότια Ευρώπη.
Η ανάπτυξη της παραγωγής υδρογόνου στην Ευρώπη δεν αναμένεται, από μόνη της, να προκαλέσει γενικευμένη κρίση γλυκού νερού. Η εικόνα όμως αλλάζει όταν η ανάλυση κατεβαίνει από το επίπεδο της ηπείρου στις επιμέρους λεκάνες απορροής, ιδιαίτερα στη Νότια Ευρώπη.
Νέα μελέτη του Κοινού Κέντρου Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (JRC) χαρτογραφεί πού βρίσκονται οι εγκαταστάσεις παραγωγής υδρογόνου και πώς μπορεί να εξελιχθεί η ζήτησή τους για νερό έως το 2030 και το 2050. Το βασικό συμπέρασμα είναι συγκρατημένα αισιόδοξο: οι περισσότερες μονάδες βρίσκονται σε περιοχές με χαμηλή ή μέτρια υδατική πίεση. Αυτό όμως δεν αναιρεί τους τοπικούς κινδύνους.
Τι μετρά η μελέτη
Η παραγωγή υδρογόνου μέσω ηλεκτρόλυσης διασπά το νερό σε υδρογόνο και οξυγόνο. Σύμφωνα με το JRC, η συνολική κατανάλωση νερού μπορεί να φτάνει περίπου τα 18–22 λίτρα ανά κιλό παραγόμενου υδρογόνου, ανάλογα με τη διαδικασία και τις πρόσθετες ανάγκες της εγκατάστασης.
Σε ευρωπαϊκή κλίμακα, η ζήτηση αυτή εκτιμάται ότι θα αντιστοιχεί περίπου στο 0,24% του γλυκού νερού που καταναλώθηκε στην Ευρώπη το 2017 για την επίτευξη του στόχου του 2030. Για το 2050, η αναλογία μπορεί να φτάσει έως το 1,65%. Τα ποσοστά φαίνονται μικρά σε επίπεδο ηπείρου, αλλά ο μέσος όρος μπορεί να αποκρύψει προβλήματα όταν πολλές μονάδες συγκεντρώνονται στην ίδια λεκάνη απορροής.
Ο κίνδυνος είναι τοπικός, όχι ομοιόμορφος
Υπό απαισιόδοξα κλιματικά σενάρια, σχεδόν μία στις δέκα εγκαταστάσεις θα μπορούσε να λειτουργεί σε λεκάνη όπου η άντληση νερού για υδρογόνο αποτελεί αισθητό μέρος των ανανεώσιμων υδατικών πόρων. Η μεγαλύτερη έκθεση εντοπίζεται στον ευρωπαϊκό Νότο, με την Ισπανία, την Ιταλία και την Πορτογαλία να αναφέρονται ως χώρες αυξημένου κινδύνου.
Η εκτίμηση δεν σημαίνει ότι κάθε έργο στις χώρες αυτές είναι μη βιώσιμο. Δείχνει ότι η χωροθέτηση και η εποχικότητα έχουν αποφασιστική σημασία. Μια μονάδα σε παράκτια βιομηχανική ζώνη με δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης νερού έχει διαφορετικό αποτύπωμα από μια εγκατάσταση που αντλεί γλυκό νερό σε ήδη πιεσμένη ενδοχώρα.
Η συντηρητική παραδοχή της ανάλυσης
Το μοντέλο εξετάζει ένα αυστηρό σενάριο στο οποίο η ζήτηση καλύπτεται εξ ολοκλήρου από γλυκό νερό. Η παραδοχή βοηθά να αποτυπωθεί το ανώτερο επίπεδο πίεσης, αλλά δεν αποτελεί πρόβλεψη ότι όλες οι μελλοντικές εγκαταστάσεις θα λειτουργήσουν με αυτόν τον τρόπο.
Στην πράξη, η χρήση επεξεργασμένων λυμάτων, υφάλμυρου νερού ή αφαλατωμένου θαλασσινού νερού μπορεί να μειώσει την πίεση στα ποτάμια, στις λίμνες και στους υπόγειους υδροφορείς. Κάθε εναλλακτική λύση έχει δικό της ενεργειακό κόστος και περιβαλλοντικές επιπτώσεις, οι οποίες πρέπει να αξιολογούνται ανά έργο.
Τι προτείνει το JRC
Η μελέτη προτείνει η διαθεσιμότητα νερού να εξετάζεται σε επίπεδο λεκάνης πριν από τη χωροθέτηση νέων κόμβων υδρογόνου. Επισημαίνει επίσης την ανάγκη για:
- μεγαλύτερη χρήση ανακυκλωμένου νερού σε βιομηχανικές περιοχές,
- βελτίωση της αποδοτικότητας των εγκαταστάσεων,
- παρακολούθηση της εποχικής υδατικής πίεσης,
- προσαρμογή της παραγωγής όταν οι διαθέσιμοι πόροι περιορίζονται,
- αξιολόγηση των επιπτώσεων της αφαλάτωσης και της άμεσης ηλεκτρόλυσης θαλασσινού νερού,
- συγκρίσιμα δεδομένα για πραγματικές ώρες λειτουργίας, άντληση, ψύξη και τελική κατανάλωση.
Γιατί ο σχεδιασμός προηγείται της κλίμακας
Το ευρωπαϊκό πλαίσιο για το νερό και η Στρατηγική Ανθεκτικότητας των Υδάτων παρέχουν κατευθύνσεις, αλλά η εφαρμογή διαφέρει μεταξύ κρατών. Για αυτό, η έγκριση ενός έργου υδρογόνου δεν μπορεί να βασίζεται μόνο στη συνολική εθνική διαθεσιμότητα νερού. Χρειάζεται τοπική αποτίμηση, συνυπολογισμός γεωργικών και αστικών αναγκών και έλεγχος των επιπτώσεων σε περιόδους ξηρασίας.
Η μελέτη δεν υποστηρίζει ότι η επέκταση του υδρογόνου είναι χωρίς κίνδυνο. Υποστηρίζει ότι ο κίνδυνος είναι διαχειρίσιμος όταν η χωροθέτηση, η επαναχρησιμοποίηση και η αποδοτικότητα ενσωματώνονται από την αρχή. Η διαφορά ανάμεσα σε μια βιώσιμη επένδυση και μια νέα σύγκρουση για το νερό μπορεί να κριθεί πριν ακόμη κατασκευαστεί η μονάδα.
Πρωτογενείς πηγές: JRC — Spatial assessment of the impact of hydrogen production on European freshwater resources και η επίσημη σύνοψη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, 8 Οκτωβρίου 2026.
