Συμβούλιο Περιβάλλοντος: Τι συμφωνήθηκε για ETS, COP31 και βιοποικιλότητα

Το Συμβούλιο Περιβάλλοντος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στη συνεδρίασή του στις 12 Οκτωβρίου 2026, προχώρησε σε τρεις διακριτές κινήσεις: συζήτησε την προτεινόμενη αναθεώρηση του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών, ενέκρινε τη διαπραγματευτική θέση της ΕΕ για την COP31 για το κλίμα και καθόρισε τη θέση της για την COP17 για τη βιοποικιλότητα.

Η διάκριση έχει σημασία. Για το σύστημα ETS δεν ελήφθη τελική νομοθετική απόφαση· οι υπουργοί αντάλλαξαν απόψεις και έδωσαν πολιτική κατεύθυνση στις προπαρασκευαστικές εργασίες. Αντίθετα, για τις δύο διεθνείς συνόδους εγκρίθηκαν συμπεράσματα που αποτυπώνουν τις θέσεις και τους στόχους με τους οποίους θα προσέλθει η Ένωση στις διαπραγματεύσεις.

Η αναθεώρηση του ETS παραμένει υπό διαπραγμάτευση

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την πρόταση αναθεώρησης του ETS στις 17 Ιουλίου 2026, με στόχο να προσαρμοστεί η ευρωπαϊκή αγορά άνθρακα στην πορεία προς τη μείωση των εκπομπών κατά 90% έως το 2040. Το ETS επιβάλλει οικονομικό κόστος στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και αποτελεί βασικό εργαλείο χρηματοδότησης της ενεργειακής μετάβασης.

Στη συζήτηση της 12ης Οκτωβρίου εξετάστηκαν η ετήσια πορεία μείωσης του ανώτατου ορίου εκπομπών μετά το 2030, η ενδεχόμενη χρήση διεθνών πιστώσεων άνθρακα και μόνιμων εγχώριων απορροφήσεων, καθώς και οι μηχανισμοί χρηματοδότησης. Οι υπουργοί τοποθετήθηκαν επίσης για τη δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων και για τα μέτρα αποτροπής της μεταφοράς παραγωγής σε χώρες με χαμηλότερο κόστος άνθρακα.

Τέθηκαν ακόμη προτεραιότητες σχετικά με την πιθανή διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής σε αεροπορία, ναυτιλία και απόβλητα. Οι παρεμβάσεις αυτές δεν ισοδυναμούν με συμφωνημένο τελικό κείμενο. Η ιρλανδική προεδρία έχει δηλώσει ότι επιδιώκει συμφωνία έως τον Δεκέμβριο, όμως η κατάληξη θα εξαρτηθεί από τις επόμενες διαπραγματεύσεις στο Συμβούλιο και τη νομοθετική διαδικασία.

Η θέση της ΕΕ για την COP31

Η COP31 για το κλίμα έχει προγραμματιστεί για τις 9–20 Νοεμβρίου 2026 στην Αττάλεια της Τουρκίας, με κοινή προεδρία Τουρκίας και Αυστραλίας. Τα συμπεράσματα του Συμβουλίου ορίζουν ως προτεραιότητα την εφαρμογή της Συμφωνίας του Παρισιού και την επιτάχυνση επιστημονικά τεκμηριωμένης δράσης για τον περιορισμό κάθε πρόσθετης αύξησης της θερμοκρασίας.

Η ΕΕ επαναβεβαιώνει επίσης τη σημασία του πολυμερούς πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών και της συμμετοχής όλων των κρατών-μελών. Πρόκειται για κοινή διαπραγματευτική γραμμή ενόψει της συνόδου, όχι για αποτίμηση αποτελεσμάτων που δεν έχουν ακόμη προκύψει.

COP17: πρώτη παγκόσμια αποτίμηση για τη βιοποικιλότητα

Η COP17 για τη βιοποικιλότητα θα πραγματοποιηθεί στις 19–30 Οκτωβρίου 2026 στο Γερεβάν της Αρμενίας. Θα περιλαμβάνει την πρώτη παγκόσμια επανεξέταση της εφαρμογής του Παγκόσμιου Πλαισίου Βιοποικιλότητας Κουνμίνγκ–Μόντρεαλ και των 23 στόχων του.

Μεταξύ αυτών βρίσκεται η δέσμευση προστασίας τουλάχιστον του 30% των χερσαίων και θαλάσσιων περιοχών έως το 2030. Το Συμβούλιο δηλώνει ότι η ΕΕ θα ζητήσει ταχύτερη εφαρμογή σε όλους τους τομείς πολιτικής, συνδέοντας την απώλεια βιοποικιλότητας με την κλιματική αλλαγή, τη ρύπανση και την υποβάθμιση των οικοσυστημάτων.

Τι έχει αποφασιστεί και τι όχι

Το πρακτικό αποτέλεσμα της συνεδρίασης είναι διπλό. Η ΕΕ διαθέτει πλέον εγκεκριμένες διαπραγματευτικές θέσεις για τις COP31 και COP17. Η αναθεώρηση του ETS, όμως, παραμένει ανοικτός νομοθετικός φάκελος: η συνεδρίαση παρείχε κατευθύνσεις, χωρίς να ολοκληρώσει τη διαδικασία ή να καθορίσει οριστικά τις επιβαρύνσεις και τις εξαιρέσεις για τους επιμέρους κλάδους.

Για επιχειρήσεις και πολίτες, αυτό σημαίνει ότι δεν προκύπτει άμεση αλλαγή υποχρεώσεων μόνο από τη συγκεκριμένη συνεδρίαση. Οι πρακτικές συνέπειες θα κριθούν από το τελικό κείμενο της αναθεώρησης, τις μεταβατικές ρυθμίσεις και τον χρόνο έναρξης εφαρμογής τους.

Πρωτογενείς πηγές: Συμβούλιο της ΕΕ — Environment Council, 12 Οκτωβρίου 2026 · Ιρλανδική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ — αποτελέσματα της συνεδρίασης.