Δικαίωμα στην επισκευή: τι αλλάζει για προϊόντα και εγγυήσεις στην ΕΕ

Από τις 31 Ιουλίου 2026 εφαρμόζεται στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης το νέο πλαίσιο για την επισκευή αγαθών. Η Οδηγία (ΕΕ) 2024/1799 δεν μετατρέπει κάθε βλάβη σε δωρεάν επισκευή, αλλά δημιουργεί συγκεκριμένες υποχρεώσεις και κίνητρα ώστε η επισκευή να γίνει ευκολότερη και πιο διαφανής επιλογή για τον καταναλωτή.

Δύο διαφορετικές περιπτώσεις

Το πρώτο βήμα είναι να ξεχωρίζουμε τη νόμιμη εγγύηση από την επισκευή μετά τη λήξη της. Όταν ένα προϊόν παρουσιάζει έλλειψη συμμόρφωσης μέσα στη νόμιμη εγγύηση, ο καταναλωτής διαθέτει ήδη δικαιώματα βάσει της ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Το νέο πλαίσιο ενισχύει το κίνητρο να επιλεγεί επισκευή αντί αντικατάστασης: όταν ο καταναλωτής επιλέγει επισκευή στο πλαίσιο της εγγύησης, η περίοδος ευθύνης παρατείνεται κατά τουλάχιστον δώδεκα μήνες, σύμφωνα με την εθνική εφαρμογή.

Η δεύτερη περίπτωση αφορά προϊόντα εκτός εγγύησης. Για κατηγορίες αγαθών που καλύπτονται από απαιτήσεις επισκευασιμότητας της ΕΕ, ο κατασκευαστής οφείλει να προσφέρει επισκευή σε εύλογο χρόνο και έναντι εύλογου τιμήματος. Η υποχρέωση δεν σημαίνει ότι κάθε επισκευή είναι δωρεάν ούτε ότι κάθε προϊόν μπορεί τεχνικά να αποκατασταθεί.

Ποια προϊόντα καλύπτονται

Η οδηγία συνδέεται με επιμέρους ενωσιακούς κανόνες επισκευασιμότητας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει ενδεικτικά οικιακές συσκευές, ηλεκτρονικές οθόνες, ηλεκτρικές σκούπες και smartphones, όταν η συγκεκριμένη κατηγορία περιλαμβάνεται στο σχετικό ενωσιακό πλαίσιο. Ο κατάλογος μπορεί να διευρύνεται καθώς προστίθενται νέες απαιτήσεις οικολογικού σχεδιασμού.

Άρα ο καταναλωτής δεν πρέπει να θεωρεί ότι το δικαίωμα εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο σε κάθε αγαθό. Χρειάζεται να ελέγχει την κατηγορία του προϊόντος, τη βλάβη, τη διάρκεια της εγγύησης και τους κανόνες που έχουν ενσωματωθεί στην εθνική νομοθεσία.

Τι αλλάζει στην πρόσβαση σε επισκευή

Οι κατασκευαστές των καλυπτόμενων προϊόντων δεν μπορούν να εμποδίζουν αδικαιολόγητα την επισκευή με συμβατικούς όρους ή με τεχνικές υλικού και λογισμικού. Η Επιτροπή επισημαίνει επίσης ότι ανταλλακτικά και εργαλεία πρέπει να διατίθενται σε εύλογη τιμή, ώστε η επισκευή να μην καθίσταται στην πράξη απαγορευτική.

Παράλληλα προβλέπεται ευρωπαϊκό έντυπο πληροφοριών επισκευής. Ο επισκευαστής μπορεί να το χρησιμοποιεί για να παρουσιάζει βασικούς όρους, όπως το είδος εργασίας, το κόστος, τον εκτιμώμενο χρόνο και τη διάρκεια ισχύος της προσφοράς. Στόχος είναι ο καταναλωτής να μπορεί να συγκρίνει επιλογές πριν δεσμευτεί.

Τι δεν υπόσχεται η οδηγία

Το πλαίσιο δεν εγγυάται ότι η επισκευή θα είναι πάντοτε οικονομικότερη από την αντικατάσταση. Δεν καταργεί τις χρεώσεις διάγνωσης, δεν καλύπτει αυτόματα ζημιές από κακή χρήση και δεν υποχρεώνει έναν κατασκευαστή να επισκευάσει κάτι όταν η επισκευή είναι τεχνικά αδύνατη.

Επίσης, οι ακριβείς διαδικασίες—αρμόδια αρχή, τρόπος υποβολής αιτήματος, αποδείξεις αγοράς και κυρώσεις—εξαρτώνται από τη μεταφορά της οδηγίας στο εθνικό δίκαιο. Για διαφορά σε συγκεκριμένη αγορά, ο καταναλωτής πρέπει να ελέγχει την ισχύουσα ελληνική νομοθεσία και να απευθύνεται στον αρμόδιο φορέα προστασίας καταναλωτή.

Ένας πρακτικός έλεγχος πριν την απόφαση

• Επιβεβαιώστε αν το προϊόν βρίσκεται ακόμη στη νόμιμη ή εμπορική εγγύηση.
• Ζητήστε γραπτή διάγνωση και συνολική τιμή, μαζί με ανταλλακτικά και εργασία.
• Ρωτήστε για χρόνο ολοκλήρωσης και εγγύηση της ίδιας της επισκευής.
• Ελέγξτε αν υπάρχει εξουσιοδοτημένο και ανεξάρτητο δίκτυο επισκευαστών.
• Κρατήστε απόδειξη αγοράς, επικοινωνίες και προσφορές.

Η βασική αλλαγή είναι ότι η επισκευή αντιμετωπίζεται πλέον ως οργανωμένο δικαίωμα επιλογής και όχι μόνο ως προαιρετική εξυπηρέτηση. Η αποτελεσματικότητα του πλαισίου θα κριθεί στην πράξη από τις τιμές, τη διαθεσιμότητα ανταλλακτικών, τους χρόνους εξυπηρέτησης και την εφαρμογή του από κάθε κράτος μέλος.

Πηγές: Ευρωπαϊκή Επιτροπή — Directive on repair of goods και Οδηγία (ΕΕ) 2024/1799.

Εικόνα: Blaz Erzetic / Unsplash.