Υγεία και μετανάστευση στην ΕΕ: Οι ανεκπλήρωτες ανάγκες και το κρίσιμο όριο της ηλικίας
Τα στοιχεία της Eurostat για το 2025 δείχνουν διαφορές στην πρόσβαση και στην αυτοαντίληψη υγείας, αλλά οι συγκρίσεις απαιτούν προσαρμογή για ηλικία, φύλο και χώρα κατοικίας.

Οι πολίτες τρίτων χωρών που ζουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση ανέφεραν το 2025 υψηλότερο ποσοστό ανεκπλήρωτων αναγκών για ιατρική και οδοντιατρική εξέταση σε σύγκριση με τους υπηκόους της χώρας κατοικίας τους, σύμφωνα με νέα ανάλυση της Eurostat. Τα δεδομένα φωτίζουν πραγματικές διαφορές πρόσβασης, αλλά δεν επιτρέπουν απλουστευτικά συμπεράσματα για την υγεία όλων των μεταναστών.
Τι δείχνουν οι βασικοί δείκτες
Για ιατρική εξέταση ή θεραπεία, ανεκπλήρωτη ανάγκη ανέφερε το 4,2% των πολιτών χωρών εκτός ΕΕ, έναντι 3,8% των ημεδαπών και 3,6% των πολιτών άλλου κράτους μέλους. Στην οδοντιατρική φροντίδα η απόσταση ήταν μεγαλύτερη: 6,5% για τους πολίτες τρίτων χωρών, 5,5% για τους πολίτες άλλου κράτους μέλους και 4,3% για τους ημεδαπούς.
Οι δείκτες βασίζονται σε αυτοαναφορά. Καταγράφουν αν ένα άτομο θεωρεί ότι χρειαζόταν εξέταση ή θεραπεία αλλά δεν την έλαβε. Δεν μετρούν απευθείας τη διάγνωση, την ποιότητα της φροντίδας ή την τελική έκβαση της υγείας.
Η ηλικία αλλάζει την εικόνα
Στις ηλικίες 16 έως 44 ετών, τα ποσοστά όσων δήλωσαν κακή ή πολύ κακή υγεία ήταν παρόμοια: 3,4% τόσο στους πολίτες άλλου κράτους μέλους όσο και στους πολίτες τρίτων χωρών και 3,1% στους ημεδαπούς. Οι αποκλίσεις έγιναν μεγαλύτερες στις μεγαλύτερες ηλικίες.
Στην ομάδα 45–64 ετών, κακή ή πολύ κακή υγεία δήλωσε το 10,7% των πολιτών άλλου κράτους μέλους, το 10,1% των πολιτών τρίτων χωρών και το 8,2% των ημεδαπών. Στα άτομα 65 ετών και άνω, το αντίστοιχο ποσοστό έφτασε το 26,9% για τους πολίτες τρίτων χωρών, το 20,0% για τους πολίτες άλλου κράτους μέλους και το 17,8% για τους ημεδαπούς.
Γιατί ο γενικός μέσος όρος μπορεί να παραπλανήσει
Οι πληθυσμοί δεν έχουν την ίδια ηλικιακή σύνθεση. Σε πολλές χώρες οι μη υπήκοοι είναι κατά μέσο όρο νεότεροι από τους ημεδαπούς. Έτσι, ένας χαμηλότερος συνολικός δείκτης κακής υγείας μπορεί να αντανακλά νεότερη ηλικία και όχι καλύτερη πρόσβαση ή ευνοϊκότερες συνθήκες ζωής.
Η ίδια προσοχή χρειάζεται και στις συγκρίσεις μεταξύ κρατών. Η σύνθεση του μεταναστευτικού πληθυσμού, το καθεστώς διαμονής, η διάρκεια εγκατάστασης, η γλώσσα, η ασφάλιση και η οργάνωση του συστήματος υγείας διαφέρουν σημαντικά.
Οι γυναίκες ανέφεραν συχνότερα κακή υγεία
Σε όλες τις ομάδες υπηκοότητας, οι γυναίκες δήλωσαν κακή ή πολύ κακή υγεία συχνότερα από τους άνδρες. Μεταξύ των ημεδαπών τα ποσοστά ήταν 9,7% για τις γυναίκες και 8,0% για τους άνδρες. Μεταξύ πολιτών άλλου κράτους μέλους ήταν 9,2% και 7,3%, ενώ μεταξύ πολιτών τρίτων χωρών 8,5% και 6,5%.
Αυτές οι διαφορές δεν εξηγούν από μόνες τους τις αιτίες. Μπορεί να συνδέονται με ηλικία, επαγγελματικές συνθήκες, οικογενειακές ευθύνες, εισόδημα, εμπειρίες διάκρισης ή διαφορετικά πρότυπα αναζήτησης φροντίδας.
Τι σημαίνει «ανεκπλήρωτη ανάγκη» για τη δημόσια πολιτική
Η πρόσβαση δεν εξαρτάται μόνο από το αν υπάρχει γιατρός ή νοσοκομείο. Κόστος, αναμονή, απόσταση, γλωσσικά εμπόδια, διοικητικές διαδικασίες και άγνοια δικαιωμάτων μπορούν να καθυστερήσουν ή να αποτρέψουν την εξέταση. Η οδοντιατρική φροντίδα εμφανίζει συχνά υψηλότερη οικονομική επιβάρυνση επειδή δεν καλύπτεται με τον ίδιο τρόπο από όλα τα συστήματα.
Μια τεκμηριωμένη πολιτική χρειάζεται να συνδυάζει τους ευρωπαϊκούς δείκτες με εθνικά και τοπικά στοιχεία: χρόνο αναμονής, ασφαλιστική κάλυψη, γλωσσική υποστήριξη, γεωγραφική απόσταση και συνέχεια θεραπείας. Χρειάζεται επίσης να ξεχωρίζει τους πρόσφυγες, τους εργαζομένους, τους φοιτητές και τους μακροχρόνια εγκατεστημένους κατοίκους, επειδή αντιμετωπίζουν διαφορετικές συνθήκες.
Το ασφαλές συμπέρασμα
Τα δεδομένα του 2025 δείχνουν ότι οι πολίτες τρίτων χωρών αντιμετωπίζουν ελαφρώς υψηλότερες ανεκπλήρωτες ανάγκες για ιατρική φροντίδα και σαφέστερα υψηλότερες για οδοντιατρική φροντίδα. Παράλληλα, οι διαφορές στην αυτοαντίληψη υγείας ενισχύονται στις μεγαλύτερες ηλικίες.
Δεν αποδεικνύουν ότι η υπηκοότητα από μόνη της προκαλεί χειρότερη υγεία. Δείχνουν πού πρέπει να εστιάσει η περαιτέρω έρευνα και ποια εμπόδια αξίζει να μετρηθούν καλύτερα, ώστε η πρόσβαση να αξιολογείται με βάση πραγματικές ανάγκες και όχι γενικεύσεις.
Πηγή: Eurostat, Migrant integration statistics — health, στοιχεία 2025.





